Moskva birjasi 14-sentabrdan savdoni 9:00 da ochadi va abadiy fyuchers qo‘shadi

Qisqacha: 2026-yil 14-sentabr, dushanbadan boshlab Moskva birjasining fond, muddatli, valyuta va qimmatbaho metallar bozorlaridagi asosiy savdo sessiyasi avvalgi 10:00 o‘rniga Moskva vaqti bilan 9:00 da boshlanadi. Asosiy sessiya davomiyligi bir soatga o‘sdi va 10 soatni tashkil etadi; Moskva birjasining asosiy indekslarini hisoblash va e’lon qilish ham 9:00 dan boshlanadi. Shu bilan birga birja abadiy fyucherslar liniyasini kengaytirmoqda: 8 va 15-sentabrda ikki bosqichda Amerika kompaniyalari aksiyalariga 20 ta kontrakt, ketidan esa malakali investorlar uchun bitkoin va efir indekslariga birinchi abadiy fyucherslar ishga tushiriladi.

Jadvalda aynan nima o‘zgardi

Tonggi va kechki sessiyalar saqlanib qoladi — aynan tonggi va asosiy savdo orasidagi chegara o‘zgaradi. Amalda bu likvidlik, hajmlar va «haqiqiy» narx shakllanishi bir soat oldin boshlanishini bildiradi: ilgari kunning birinchi soati yupqaroq stakanli tonggi sessiya rejimida o‘tar edi, endi bu soat asosiy savdo maqomini oladi.

Birja o‘z motivini ikki dalil bilan izohlaydi: qo‘shimcha soat institutsional ishtirokchilar hamda Sibir va Uzoq Sharqdagi mijozlar uchun muhim — avvalgi jadval ularga noqulay oyna berardi, mahalliy vaqt bo‘yicha asosiy sessiya kun o‘rtasida ochilardi.

Bu treyder uchun amalda nimani o‘zgartiradi

• Ochilish «erta va qat’iyroq» bo‘ldi. Kunning birinchi soati endi tonggi emas, asosiy sessiya: yirik ishtirokchilar tomonidan buyurtmalar erta keladi, tungi tashqi yangiliklardan keyingi geplar 9:00 da qayta o‘ynaladi.
• Indekslar 9:00 dan hisoblanadi. Ochilishdagi IMOEX/RTS qiymatiga bog‘langan barcha strategiyalarni qayta sozlash kerak.
• Algoritmlar va robotlar. Terminallar, skriptlar va risk-menejment tizimlaridagi savdo sessiyalari jadvallari yangilanishni talab qiladi — aks holda algoritm birinchi soatni o‘tkazib yuboradi yoki, aksincha, buyurtmalarni noto‘g‘ri rejimda jo‘natadi.
• Muddatli bozor. O‘zgarish fyucherslar va opsionlarga ham tegishli, bu esa 17-sentabrdagi choraklik ekspiratsiya haftasida muhim (qarang: sentabr ekspiratsiyalari tahlili).

AQSh aksiyalariga 20 ta abadiy fyuchers: ikki sana, to‘liq ro‘yxat

Ikkinchi yirik o‘zgarish — abadiy fyucherslar liniyasining kengayishi. Bu avtomatik prolongatsiyali bir kunlik hisob-kitob kontraktlari: ular qat’iy ijro sanasiga ega emas va har kuni uzaytiriladi.

Ishga tushirish ikki bosqichda o‘tmoqda.

2026-yil 8-sentabr — dastlabki 10 ta kontrakt:

2026-yil 15-sentabr — yana 10 ta kontrakt:

Kontraktlarning asosiy parametrlari:

• hisob-kitoblar — Rossiya rublida;
• kotirovkalar — AQSh dollarida, Moskva birjasi fiksinglari bo‘yicha, ular har 15 soniyada olinadigan narxlarning o‘rtacha arifmetigi sifatida hisoblanadi;
• fanding parametrlari — K1 = 0 %, K2 = 0,35 %;
• bazaviy aktiv yetkazib berilmaydi: bu hisob-kitob kontraktlari, AQSh aksiyalari hisobga o‘tkazilmaydi.

Moskva birjasi derivativlar bozorining boshqaruvchi direktori Mariya Patrikeyevaning so‘zlariga ko‘ra, abadiy kontraktlar bo‘yicha ochiq pozitsiyalar hajmi 36 % ga o‘sdi va 450 mlrd rubldan oshdi.

Bitkoin va efirga abadiy fyucherslar

Alohida tarmoq — kripto-derivativlar. Birja sentabrda rublda hisob-kitob qilinadigan bitkoin va efir indekslariga dastlabki ikkita abadiy fyuchersni ishga tushirish rejalari haqida bildirgan edi. Kirish — faqat malakali investorlar uchun.

«Bu liniyani kengaytirishni va tangalar sonini o‘ntaga yetkazishni rejalashtirmoqdamiz. Sentabrda bitkoin va efir indekslariga dastlabki ikkita abadiy fyuchersni ishga tushiramiz», — Mariya Patrikeyeva, Moskva birjasi derivativlar bozorining boshqaruvchi direktori (2026-yil 17-avgust). (rus tilidan tarjima)

Format Rossiya bozori uchun tamoyilan yangi: bungacha Moskva birjasida faqat choraklik va oylik muddatli kontraktlar mavjud edi. Tushunish muhim: gap kriptovalyutaning o‘ziga egalik qilish haqida emas, kriptovalyuta indeksiga oid hisob-kitob kontraktlari haqida bormoqda — bunday fyuchers orqali bitkoin sotib olib bo‘lmaydi, faqat uning rubldagi narxiga ekspozitsiya olish mumkin.

Umuman, 2026-yilda Moskva birjasining muddatli bozorida allaqachon 34 ta yangi vosita paydo bo‘ldi, yil oxirigacha yana 30 tachasini ishga tushirish rejalashtirilgan.

Abadiy fyuchers oddiy fyuchersdan nimasi bilan farq qiladi

Abadiy kontraktning asosiy tuzog‘i — aynan fanding. «Bir ko‘rib qo‘yay» deb ochilgan va bir necha haftaga unutilgan pozitsiya bazaviy aktiv narxi o‘zgarmagan taqdirda ham muntazam to‘lovlar hisobiga depozitning sezilarli qismini bildirmay yeb qo‘yishi mumkin.

Risklar: bular kredit yelkasi bilan ishlaydigan vositalar

Fyuchers — marjinal vosita. Siz kontrakt qiymatidan sezilarli darajada kam bo‘lgan kafolat ta’minotini kiritasiz, demak, kredit yelkasi bilan ishlaysiz. Shundan uchta aniq risk kelib chiqadi:

1. Zarar GO hajmi bilan cheklanmaydi. Pozitsiyaga qarshi keskin harakatda broker uni majburan yopadi, gep bo‘lganda esa hisob minusga ketishi mumkin — summani qo‘shimcha kiritishga to‘g‘ri keladi.
2. Birja kafolat ta’minotini oshirishi mumkin. Kutilayotgan volatillikka ega voqealar oldidan (masalan, 16-sentabrdagi FRS majlisi) GO ko‘tariladi va kecha hisobga sig‘gan pozitsiya bugun ko‘proq pul talab qiladi.
3. Valyuta va «fiksing» riski. Amerika aksiyalariga kontraktlar dollarda kotirovka qilinadi, hisob-kitob esa rublda: natija ham aksiya harakatiga, ham kursga bog‘liq. Fiksingni birja hisoblaydi — kontrakt narxi o‘sha paytda Amerika maydonchasidagi aksiya narxi bilan mos kelishi shart emas.

Kredit yelkasini qanday hisoblash va narxning qanday harakatida likvidatsiya yuz berishi tahlili — «Kredit yelkasi va likvidatsiya» materialida. O‘tgan haftada Rossiya bozorida nimalar bo‘lgani — «Rossiya Banki pauzasidan keyin MOEX indeksi» sharhida.

Manbalar

• Moskva birjasi 14-sentabrdan asosiy sessiya boshlanishini 09:00 ga ko‘chirmoqda — «Interfaks»
• Moskva birjasi global aktivlarga 20 ta abadiy fyuchers ishga tushiradi — moex.com
• Moskva birjasidagi asosiy savdolar 14-sentabrdan bir soat erta boshlanadi — «Vedomosti»
• Moskva birjasi sentabrda bitkoin va efirga abadiy fyucherslar ishga tushiradi — Investing.com, 2026-yil 17-avgust
• Moskva birjasi global aktivlarga 20 ta abadiy fyuchers ishga tushiradi — «Vedomosti», 2026-yil 3-sentabr