Kripto-provayder ulushini sotishni NAPP bilan kelishish: 1-oktabrdan nima amalda

Qisqacha: 2026-yil 1-oktabrdan O‘zbekistonda litsenziyalangan kripto-provayderning (kripto-birja, kripto-do‘kon, kripto-depozitariy, mayning-pul) ustav kapitalidagi ulushini jismoniy va yuridik shaxslarga, shu jumladan norezidentlarga sotish NAPP bilan kelishishni talab qiladi, ulushni kelishmasdan sotish esa litsenziya talablarini bir marotaba qo‘pol ravishda buzish deb belgilangan. Bu provayderlarni litsenziyalash to‘g‘risidagi 3380-son Nizomning 9-bandining «k» va «l» kichik bandlari, 54-bandining «j» kichik bandi va yangi 6¹-bobida belgilangan — NAPP direktorining 15.06.2026 dagi 20-son buyrug‘i tahririda (ro‘yxat raqami 3380-3, 29.06.2026; lex.uz ga ko‘ra 01.10.2026 dan kuchda). Endi direktor, uning o‘rinbosarlari va AML/CFT bo‘yicha tarkibiy bo‘linma rahbarini almashtirishni ham NAPP bilan kelishish kerak; qaror — ko‘pi bilan 10 ish kunida, yig‘im undirilmaydi.

2026-yil 1-oktabrda qaysi hujjat kuchga kirdi

• Asosiy hujjat: 3380-son Nizom — NAPP direktorining 14.07.2022 dagi 32-son buyrug‘i, ro‘yxat raqami 3380, 15.08.2022; 15.08.2022 dan amal qiladi; lex.uz dagi amaldagi tahrir — 01.10.2026 dagi.
• O‘zgartirishlar: NAPP direktorining 15.06.2026 dagi 20-son buyrug‘i, ro‘yxat raqami 3380-3, 29.06.2026; Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasida 30.06.2026 da e’lon qilingan (lex.uz dagi nashr raqamida «3880-3» degan xato bor); 01.10.2026 dan kuchda.
• Regulyator xabari: NAPP 30.06.2026 da o‘zgartirishlar «rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kiradi», deb yozgan (napp.uz ning o‘zbekcha versiyasidan). Agentlik maqsad sifatida FATF Tavsiyalarining «jinoiy unsurlarni kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlari (…) boshqaruvi va egaligiga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha talablari» implementatsiyasini ko‘rsatgan va o‘zgartirishlarni 17.04.2026 dagi PQ-143 bilan bog‘lagan (20.04.2026 dan kuchda).

Tahrir kuchga kirgani haqida NAPP alohida xabar e’lon qilmagan (napp.uz yangiliklari va e’lonlari, @napp_uz Telegram kanali, 30.09–02.10.2026, 2026-yil 2-oktabrda tekshirildi).

Kripto-provayderlar uchun nima o‘zgardi: avval va endi

lex.uz dagi 3380-son Nizomning 03.06.2026 va 01.10.2026 dagi tahrirlari taqqoslandi (02.10.2026 da olingan). Iqtiboslar — lex.uz dagi o‘zbekcha matndan.

3380-son Nizom matnida «xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan» davlatlar ro‘yxati ham, FATF ro‘yxatlariga havola ham yo‘q (lex.uz, 01.10.2026 dagi tahrir, 02.10.2026 da tekshirildi). Spot.uz 30.06.2026 da bunday mamlakatlarni FATF ning qora va kulrang ro‘yxatlari bilan bog‘lagan — bu nashrning talqini.

Ulushni sotish yoki direktorni almashtirishni qanday kelishish kerak: 6¹-bob tartibi

54²-bandga ko‘ra provayder NAPP ga quyidagilarni taqdim etadi:

a) yuridik shaxsning nomi va tashkiliy-huquqiy shakli, pochta manzili, STIR, elektron pochta manzili, xizmat ko‘rsatuvchi bank nomi va hisobvarag‘i hamda murojaat maqsadi (ulushni sotish yoki direktor, uning o‘rinbosarlari, AML/CFT bo‘yicha tarkibiy bo‘linma rahbarini almashtirish) ko‘rsatilgan ariza; b) jismoniy shaxs, shu jumladan ulushni potensial oluvchi haqidagi ma’lumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi, shaxsni tasdiqlovchi hujjat raqami, JShShIR); chet el fuqarolari uchun — qo‘shimcha ravishda «g» kichik bandi bo‘yicha ma’lumotnoma; v) potensial oluvchi — yuridik shaxsning rahbariyati va ta’sischilari haqida yangi 3-ilova bo‘yicha ma’lumotlar, ta’sischilar zanjiri oxirgi benefitsiar mulkdorgacha (u ham kiritilgan holda); g) oluvchi yuridik shaxsning chet el fuqarosi bo‘lgan rahbarlari va ta’sischilari uchun — 9-bandning «z» kichik bandidagi jinoyatlar bo‘yicha xorijiy davlat vakolatli organining sudlanmaganlik haqidagi, legallashtirilgan yoki apostil qo‘yilgan ma’lumotnomasi va uning davlat tiliga notarial tasdiqlangan tarjimasi.

Qaror (54³, 54⁴-bandlar):

• kelishish yoki rad etish haqidagi qaror — ariza qabul qilingan kundan boshlab o‘n ish kunidan kechiktirmay;
• agar shaxslar litsenziya talablariga muvofiq bo‘lsa, NAPP kelishadi; muvofiq bo‘lmaganda, «shuningdek asoslantirilgan mulohazaga muvofiq ularni kelishish rad etiladi»;
• litsenziatni xabardor qilish — bir ish kuni ichida;
• «Arizani ko‘rib chiqish va qaror qabul qilish uchun yig‘im undirilmaydi».

Ulushni kelishmasdan sotish nimaga olib keladi

54-bandning «j» kichik bandi bir marotaba qo‘pol buzishlar qatoriga «litsenziatning ustav kapitalidagi ulushini jismoniy va yuridik shaxslarga, shu jumladan norezidentlarga realizatsiya qilish to‘g‘risida litsenziyalovchi organ bilan kelishmaslik»ni kiritadi. Nizom 50-bandining yettinchi xatboshisiga ko‘ra 54-banddagi bir marotaba qo‘pol buzish litsenziyani bekor qilish holatlaridan biri; 51-bandga ko‘ra bu holatda litsenziyani sud bekor qiladi. Bunday bekor qilishdan keyin bir yil davomida qaytadan litsenziya berilmaydi va bu talab «litsenziatning muassisi yoki benefitsiar mulkdori tomonidan tashkil etiladigan yangi tadbirkorlik subyektlariga nisbatan ham» tatbiq etiladi (50-bandning to‘qqizinchi xatboshisi, 08.05.2024 dan kuchda).

Direktor, o‘rinbosarlar yoki AML/CFT bo‘yicha tarkibiy bo‘linma rahbarini kelishmasdan almashtirish 54-band ro‘yxatiga kiritilmagan: 54-bandning o‘n ikkinchi xatboshisiga ko‘ra «a» — «j» kichik bandlaridan (01.10.2026 gacha — «a» — «e») tashqaridagi talablarni bir yil davomida ikki va undan ortiq marotaba buzish muntazam buzish hisoblanadi. Muntazam buzish — litsenziyani sud tomonidan bekor qilish va qayta litsenziya berishga bir yillik taqiq uchun asos (50-bandning yettinchi va to‘qqizinchi xatboshilari, 51-band). Litsenziya talablari, shu jumladan 9-bandning «k» va «l» kichik bandlari buzilganligi aniqlanganda litsenziyaning amal qilishi to‘xtatib turilishi mumkin (39-band).

Kimlarga taalluqli

9-band va 6¹-bob litsenziatlarning barcha to‘rt turiga qaratilgan. NAPP litsenziyalar reyestriga ko‘ra (napp.uz/ru/pages/erlsp, 2026-yil 2-oktabrda olingan) amaldagi litsenziyalar jadvalida 16 ta yuridik shaxsga tegishli 21 ta yozuv bor: 2 ta kripto-birja, 6 ta kripto-depozitariy va 13 ta kripto-do‘kon, ulardan 5 ta do‘kon olti oyga to‘xtatib turilgani haqida belgi bilan; mayning-pul litsenziyalari yo‘q.

NAPP litsenziyasiga ega bo‘lmagan xorijiy maydonchalar 6¹-bob qoidalari bilan qamrab olinmaydi: litsenziya faqat O‘zbekiston rezidentlari — yuridik shaxslarga beriladi (3380-son Nizomning 3-bandi).

Haftaning yana bir o‘zgarishi: AML/CFT qoidalariga tuzatishlar 2026-yil 29-sentabrda kuchga kirdi

Kripto-provayderlar uchun AML/CFT bo‘yicha ichki nazorat Qoidalariga (09.06.2021 dagi 3309-son bilan ro‘yxatdan o‘tgan) tuzatishlar — NAPP va Bosh prokuratura huzuridagi IJQKD ning qo‘shma qarori, ro‘yxat raqami 3309-3, 28.09.2026. NAPP 28.09.2026 da qo‘shma qaror «2026-yil 28-sentabrda davlat ro‘yxatdan o‘tkazilgan va rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi», deb xabar bergan (napp.uz ning o‘zbekcha versiyasidan); lex.uz kartochkasiga ko‘ra 29.09.2026 dan kuchda (e’lon qilingani haqida Spot.uz 30.09.2026 da ham yozgan). lex.uz da 02.10.2026 holatiga o‘zgartirishlar matni joylashtirilmagan: 3309-3 kartochkasida matn yo‘q, 3309-son Qoidalarning jamlangan tahriri — 13.07.2022 dagi. Mazmuni — 29.09.2026 dagi tahlilimizda: u loyihaning yakuniy matni bo‘yicha tayyorlangan, e’lon qilingan matn bilan solishtirish o‘tkazilmagan.

Ko‘p beriladigan savollar

O‘zbekistondagi kripto-birjadagi ulushni sotishni NAPP bilan kelishish kerakmi? Ha, 2026-yil 1-oktabrdan: 3380-son Nizomning (3380-3 tahriri) 9-bandining «k» kichik bandi va 54¹-bandi litsenziatning ustav kapitalidagi ulushini jismoniy va yuridik shaxslarga, shu jumladan norezidentlarga sotishni NAPP bilan kelishishni talab qiladi. Talab litsenziatlarning barcha to‘rt turiga, jumladan kripto-do‘konlar va kripto-depozitariylarga taalluqli.

NAPP ulushni yoki direktor almashtirishni kelishish haqidagi arizani qancha muddatda ko‘rib chiqadi? Ariza qabul qilingan kundan boshlab ko‘pi bilan 10 ish kunida (3380-son Nizomning 01.10.2026 dan amaldagi tahriridagi 54³-bandi); yig‘im undirilmaydi (54⁴-band).

Kripto-birja ulushini NAPP bilan kelishmasdan sotsa nima bo‘ladi? 2026-yil 1-oktabrdan bu litsenziya talablarini bir marotaba qo‘pol ravishda buzish hisoblanadi (3380-son Nizomning 54-bandi «j» kichik bandi). Nizomning 50 va 51-bandlariga ko‘ra bu litsenziyani sud tomonidan bekor qilish holati; bekor qilingandan keyin bir yil davomida qaytadan litsenziya berilmaydi, shu jumladan litsenziatning muassisi yoki benefitsiar mulkdori tomonidan tashkil etiladigan «yangi tadbirkorlik subyektlariga» ham (50-bandning to‘qqizinchi xatboshisi).

Chet ellik O‘zbekistondagi kripto-provayderdan ulush sotib olishi mumkinmi? Ha, NAPP bilan kelishilgan holda: 9-bandning «k» kichik bandi ehtimoliy oluvchilar qatorida norezidentlarni nomlaydi, 54²-bandning «b» kichik bandi esa chet el fuqarolari uchun qo‘shimcha ma’lumotnomani nazarda tutadi. Oluvchi yuridik shaxsning xorijlik rahbarlari va ta’sischilari legallashtirilgan yoki apostil qo‘yilgan sudlanmaganlik haqidagi ma’lumotnomani notarial tarjimasi bilan taqdim etadi (54²-bandning «g» kichik bandi). AML/CFT bo‘yicha xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlarda doimiy yashayotgan, bo‘lib turgan yoki ro‘yxatga olingan shaxslar hamda shunday davlatlarda ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyalar kapitalga qo‘yilmaydi (01.10.2026 dan amaldagi tahrirdagi 9-bandning «i» kichik bandi).

2026-yil 1-oktabrdan O‘zbekiston kripto-birjalari kapitalida offshor kompaniyalar taqiqlanganmi? 01.10.2026 dan 3380-son Nizomda offshor hududlar haqida so‘zlar yo‘q: 9-bandning «i» kichik bandi AML/CFT/CPF bo‘yicha xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlarda ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyalarni kapitalga qo‘ymaydi; bunday davlatlar ro‘yxati Nizomda yo‘q (lex.uz, 01.10.2026 dagi tahrir, 02.10.2026 da tekshirildi). 03.06.2026 dagi tahrirda o‘sha kichik band «offshor hududlarda» ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyalarni qo‘ymas edi. PQ-3832 darajasida (03.07.2018 dagi, 20.04.2026 dan PQ-143 tahririda, 6-bandning «b» kichik bandi) shunday davlatlardagi kompaniyalar ishtirokiga taqiq 20.04.2026 dan amal qiladi.

NAPP asoslantirilgan mulohaza bo‘yicha kelishishni rad etishi mumkinmi? Ha: 3380-son Nizomning (01.10.2026 dan amaldagi tahrir) 54³-bandiga ko‘ra, agar shaxslar litsenziya talablariga muvofiq bo‘lmasa, NAPP kelishishni rad etadi, «shuningdek asoslantirilgan mulohazaga muvofiq» ham.

Manbalar

• 3380-son Nizom, 01.10.2026 dagi tahrir — lex.uz
• 3380-son Nizom, 03.06.2026 dagi tahrir — lex.uz
• NAPP 3380-3 haqida, 30.06.2026
• PQ-3832, PQ-143 tahririda — lex.uz
• NAPP litsenziyalar reyestri (erlsp), 02.10.2026 da olingan
• 28.09.2026 dagi 3309-3-son ro‘yxat raqami — lex.uz kartochkasi
• 3309-son Qoidalar — lex.uz, 13.07.2022 dagi tahrir
• NAPP 3309-3 haqida, 28.09.2026
• Spot.uz ulushlarni sotishni kelishish haqida, 30.06.2026
• Spot.uz AML/CFT qoidalari haqida, 30.09.2026
• NAPP kanallari, 30.09–02.10.2026: napp.uz yangiliklari, napp.uz e’lonlari, Telegram @napp_uz